Spontaneous sex changes in the medical treatises of Amato Lusitano, Rodrigo de Castro, Zacuto Lusitano and Estêvão Rodrigues de Castro

Authors

  • Cristina Santos Pinheiro Centro de Estudos Clássicos da Faculdade de Letras da Universidade de Lisboa, Universidade da Madeira

DOI:

https://doi.org/10.34624/agora.1.43488

Keywords:

Medicine in the Renaissance, Sex change, Amato Lusitano, Rodrigo de Castro Lusitano, Zacuto Lusitano, Estêvão Rodrigues de Castro

Abstract

The possibility of an individual spontaneously changing sex was a regular subject of reflection in the medical treatises of the Renaissance, in which a set of examples inherited from antiquity were used as a basis for analysis, along with others that were closer in time. Of particular importance was the account of Maria Pacheca’s sex change, recorded by Amato Lusitano, which was incorporated into the medical tradition on the subject. In this study, we examine the explanations proposed by Rodrigo de Castro, Zacuto Lusitano, and Estêvão Rodrigues de Castro regarding the possibility of a woman suddenly transforming into a man, as well as the credibility these authors attributed to the transmitted examples.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Andrade, A. M. L. (2015), “Garcia de Orta and Amato Lusitano’s views on Materia Medica: a comparative perspective”: P. F. Costa (ed.), Medicine, Trade and Empire. Garcia de Orta’s Colloquies on the Simples and Drugs of India (1563) in Context. Farnham, Ashgate, 147-166.

Andrade, A. M. L. (2014), O Cato Minor de Diogo Pires e a poesia didáctica no século XVI. Lisboa, Imprensa Nacional-Casa da Moeda.

Andrade, A. M. L., Miguel Mora, C., & Torrão, J. M. N. (coords.) (2015), Humanismo e Ciência: Antiguidade e Renascimento. Aveiro, Coimbra, São Paulo, UA Editora — Universidade de Aveiro, Imprensa da Universidade de Coimbra, Annablume.

Baudry, H. (2017), Livro médico e censura na Primeira Modernidade em Portugal. Lisboa, CHAM — Centro de Humanidades, Faculdade de Ciências Sociais e Humanas / Universidade Nova de Lisboa, Universidade dos Açores.

Beagon, M. (2005), The Elder Pliny on the human animal: Natural History Book 7 (translated with introduction and historical commentary by Mary Beagon). Oxford, Clarendon Press.

Beecher, D. (2005), “Concerning sex changes: the significance of a Renaissance medical polemic”: The Sixteenth Century Journal 36.4 (2005) 9911016.

Carvalho, T. N. de (2022), “Lusitano, Zacuto”: Dicionário Biográfico de Cientistas, Engenheiros e Médicos em Portugal. Lisboa, CIUHCT, 2022.

Castro, E. R. de (1654), Tractatus de natura muliebri seu disputationes ac lectiones pisanae. Hanoviae, Sumptibus Christophori Le Blon, typis Ioannis Aubry.

Castro, R. de (1617), De uniuersa muliebrium morborum medicina (...) pars prima theorica. Hamburgi, ex bibliopolio Frobeniano.

Castro, R. de (1617b), De uniuersa muliebrium morborum medicina pars secunda siue praxis. Hamburgi, ex bibliopolio Frobeniano.

Céard, J. (1977), La nature et les prodiges: l’insolite au XVIe siècle. Genève, Librarie Droz.

Costa, P. F. da (2009), The Singular and the Making of Knowledge at the Royal Society of London in the Eighteenth Century. Newcastle-upon-Tyne, Cambridge Scholars Publishing.

Costa, P. F. da (2021), “Hermaphrodites and the understanding of sexual difference in the early seventeenth century”: Ágora: Estudos Clássicos em Debate, 23.1 (2021) 373-384.

Daston, L. & Park, K. (1998), Wonders and the Order of Nature 1150-1750. New York, Zone Books.

González Manjarrés, M. A. (ed.) (2019), Praxi theoremata coniungamus: Amato Lusitano y la medicina de su tiempo. Salamanca, Guillermo Escolar Editor.

Hipócrates (1525), Hippocratis Coi (...)Octoginta uolumina (...) per M. Fabium Caluum (...) latinitate donata. Roma, s. ed.

Hipócrates (1546), Hippocratis Coi (...)Opera (...) per Ianum Cornarium (...) latina lingua conscripta. Basileae, Froben.

King, H. (2013), The one-sex body on trial: The Classical and Early Modern evidence. Farnham, Surrey, Ashgate.

Leite, B. M. B. (2012), Lire le ‘livre du corps’ par ‘le livre du monde’: Essai sur la vie, philosophie et médecine d’Estêvão Rodrigues de Castro (1559-1638). (tese de doutoramento) Florence, European University Institute.

Lemos, M. (1909), Zacuto Lusitano: A sua vida e a sua obra. Porto, Eduardo Tavares Martins editor.

Manuppella, G. (1967), Rodrigues de Castro, Estêvão, 1559-1638. Obras poéticas em Português, Castelhano, Latim, Italiano. Coimbra, Universidade de Coimbra.

Mesquita, D. (2023), “Cosmological resonances of bodily fluids sweat in the works of Estêvão Rodrigues de Castro (1559-1638)”: Forma Fluens, Histories of the Microcosm, Centre for the Study of Medicine and the Body in the Renaissance Blog (https://csmbr.fondazionecomel.org/blog/forma-fluens/).

Pinheiro, C. S., Pinheiro, J., Silva, G. F. & Fonseca, R. C. (2022), Gynaikeia: Colectânea de textos antigos de ginecologia. V. N. Famalicão, Húmus.

Pinheiro, C. S. (2022), “Rodrigo de Castro Lusitano”: Dicionário Biográfico de Cientistas, Engenheiros e Médicos em Portugal. Lisboa, CIUHCT.

Pinheiro, C. S. & Mota, B. M. (edd.) (2022), Rodrigo de Castro. A Medicina completa das mulheres. Tomo 1 (revisão científica, introdução e coordenação da edição do texto latino e da tradução). Santa Maria da Feira, Afrontamento.

Pinheiro, C. S. & Mota, B. M. (edd.) (2022b), Rodrigo de Castro. A Medicina completa das mulheres. Tomo 2 (revisão científica, introdução e coordenação da edição do texto latino e da tradução). Santa Maria da Feira, Afrontamento.

Rosa Cubo, C. de la y A. I. Martín Ferreira (2016), “La sexualidad ambigua: Un caso clínico heterodoxo en la obra de Amato Lusitano”: eHumanista/ Conversos 4 (2016) 194-211.

Schenck, J. (1596), Obseruationum medicarum, rararum, nouarum, admirabilium et monstrosarum liber quartus de partibus genitalibus utriusque sexus. Friburgi Brisgoiae, Ex officina Martini Böcklerii.

Simons, P. (2011), The sex of men in Premodern Europe: A cultural history. Cambridge, Cambridge University Press.

Velasco, S. (2011), Lesbians in Early Modern Spain and Portugal. Nashville, Vanderbilt University Press.

Zacuto Lusitano (1637), De medicorum principum historia liber tertius. Amstelodami, Sumptibus Henrici Laurentii Bibliopolae.

Published

2026-09-18

Issue

Section

Articles